Podczas XXI Międzynarodowej Konferencji Rolnictwa Cyfrowego, która odbyła się 13-15 stycznia 2026 roku w Kamieniu Śląskim, zaprezentowano rozwiązanie, które w niedługim czasie zainteresuje wiele gospodarstw także w Polsce. W ostatnich latach powstało wiele rozwiązań autonomicznych dla rolnictwa, ale większość z nich przewiduje całkowitą lub częściową wymianę parku maszynowego. Zupełnie inaczej jest w tym przypadku.
Autonomiczne maszyny w rolnictwie - ewolucja czy rewolucja?
Claas nie rozwija autonomii w formie budowanych od podstaw robotów, ale zamiast tego firma postawiła na rozwiązanie, które pozwala wykorzystać konwencjonalne ciągniki już pracujące w gospodarstwach. Wspólnie z holenderską firmą AgXeed opracowano moduł VCU, który można zamontować w istniejących maszynach oraz w nowych modelach, tj. Xerion 12 czy nowy Axion 9, zaprezentowany podczas ostatnich targów Agritechnika.
AgXeed od kilkunastu lat rozwija autonomiczne rozwiązania rolnicze, a ich doświadczenie w budowie robotów polowych stało się podstawą do stworzenia systemu „Operator przyszłości”. Założenie jest proste, zamiast oferować rolnikom kolejną maszynę, Claas chce umożliwić rolnikom modernizację posiadanego ciągnika i przystosowanie go do pracy autonomicznej.
Jak wygląda operator przyszłości maszyn rolniczych?
Fizycznie cały system sprowadza się do jednej jednostki – modułu VCU, czyli skrzynki z elektroniką montowanej na ciągniku. To właśnie ten moduł można z powodzeniem nazwać operatorem przyszłości. W ciągnikach serii Xerion moduł ten instalowany jest z boku kabiny, w ciągniku Axion na dachu. Do tego dochodzi tablet w kabinie, połączony z modułem przez Wi-Fi. Na obecnym etapie nie stosuje się dodatkowych radarów, lidarów ani kamer. Rolę „czujnika” pełni operator, co klasyfikuje to rozwiązanie jako autonomię poziomu 2.
Jak wygląda praca w polu maszyną autonomiczną?
Po drogach publicznych takim ciągnikiem kieruje operator – jak dotychczas. Różnica pojawia się pracy, gdyż na polu kierowca aktywuje automatyczne prowadzenie i od tej chwili zestaw realizuje zaplanowaną ścieżkę, a operator nadzoruje bezpieczeństwo i przebieg pracy. Funkcjonalnie odpowiada to drugiemu poziomowi autonomii.
System realizuje wcześniej zaplanowane przejazdy, uwrocia i manewry, a człowiek pełni funkcję obserwatora. Claas traktuje ten etap jako przygotowanie do autonomii poziomu 4., w której ciągnik ma pracować bez operatora w kabinie, już z wykorzystaniem dodatkowych czujników zastępujących jego zmysły.
Planowanie pracy w Claas Connect i AgXeed
Podstawą działania systemu jest precyzyjne planowanie. Dane o polach i liniach granicznych pochodzą z Claas Connect i są łączone z platformą AgXeed.
Kluczowe znaczenie ma dokładny pomiar granic pól, najlepiej z wykorzystaniem RTK. Na tej podstawie tworzone są zlecenia oraz profile narzędzi, w których dokładnie odwzorowuje się geometrię maszyn roboczych. System oblicza kąty skrętu, promienie zawracania oraz zachowanie zestawu na uwrociach, także przy pracy z szerokimi narzędziami.
Czy Claas stosuje sztuczną inteligencję do sterowania ciągnikiem?
Istotną cechą rozwiązania AgXeed jest to, że planowanie pracy nie opiera się na sztucznej inteligencji, lecz na algorytmach deterministycznych. Co to takiego? Algorytm deterministyczny to innymi słowy przepis, logiczny ciąg operacji, który należy wykonać, aby na podstawie określonych danych otrzymać konkretny wynik. Co ważne dla algorytmów deterministycznych, wynik jest pewny i w 100% powtarzalny dla tych samych danych – tak samo, jak „2 + 2 = 4”.
Wracając do operatora przyszłości, cała trasa przejazdu ciągnika, kolejność operacji i manewry są przez taki algorytm wyliczane, a nie prognozowane – jak ma to miejsce w przypadku sztucznej inteligencji.
Dzięki temu system przygotowuje pełny plan pracy – od pierwszego przejazdu do ostatniego nawrotu. Operator uruchamia pracę i kończy ją jednym przyciskiem, a wszystkie etapy są realizowane automatycznie.
Dlaczego algorytmy zamiast sztucznej inteligencji?
W rozwiązaniu rozwijanym przez Claas i AgXeed świadomie zrezygnowano z wykorzystania sztucznej inteligencji w planowaniu pracy polowej. Zamiast systemów uczących się zastosowano algorytmy deterministyczne, które w sposób matematyczny wyliczają całą trajektorię przejazdu, manewry na uwrociach oraz kolejność operacji roboczych.
Producent podkreśla, że takie podejście eliminuje ryzyko błędów decyzyjnych typowych dla modeli uczących się i zapewnia pełną przewidywalność działania systemu. Dzięki temu możliwe jest zaplanowanie 100% pracy na polu – od pierwszego przejazdu do ostatniego nawrotu – w sposób powtarzalny, kontrolowalny i bezpieczny. W kontekście autonomii maszyn rolniczych priorytetem nie jest „uczenie się” systemu, lecz stabilność, powtarzalność i odpowiedzialność działania, co w praktyce lepiej zapewniają algorytmy niż klasyczne modele AI.
Automatyzacja całego ciągnika, nie tylko kierowania
Moduł VCU steruje nie tylko układem kierowniczym. System zarządza skrzynią biegów, hydrauliką, przednim i tylnym podnośnikiem oraz obsługą narzędzi roboczych. Ciągnik automatycznie rusza i zatrzymuje się, podnosi i opuszcza maszyny, aktywuje hydraulikę. Oznacza to pełną automatyzację pracy agregatu, siewnika, rozsiewacza czy maszyny uprawowej bez ręcznej obsługi terminala.
Monitoring online i analiza danych
Przebieg pracy może być monitorowany w czasie rzeczywistym. Opcjonalnie system można uzupełnić o dodatkowe kamery. AgXeed prowadzi całodobowy nadzór techniczny (nawet w dni ustawowo wolne oraz w święta) nad wszystkimi systemami, zarówno robotami autonomicznymi, jak i modułami VCU pracującymi w ciągnikach.
Po zakończeniu pracy dane dotyczące czasu pracy, zużycia paliwa i parametrów eksploatacyjnych trafiają do Claas Connect, gdzie mogą być analizowane w ramach standardowego zarządzania gospodarstwem. Obecnie platformy Claas Connect i system AgXeed działają równolegle, a producent pracuje nad ich pełną integracją.
Co daje „operator przyszłości” w gospodarstwie?
Urządzenie sterujące nazwane operatorem przyszłości pozwala rozpocząć przygodę z autonomicznymi maszynami bez inwestowania w drogie roboty polowe, do których często trzeba dopasować park maszynowy. Dzięki temu rolnik może wykorzystać własne (odpowiednio przystosowane) ciągniki, a jednocześnie zyskuje system, który pracuje w sposób powtarzalny i zaplanowany.
Ma to znaczenie szczególnie na polach o skomplikowanych kształtach granic oraz przy wspomaganiu pracy mniej doświadczonych operatorów, którzy w tym modelu pełnią głównie funkcję nadzorczą. Moduł VCU jest jednocześnie etapem przejściowym do wyższych poziomów autonomii, które Claas planuje wdrażać w kolejnych latach.
dr inż. Artur Jakubek
